Suchen & Finden

Op bezoek in Jochberg

Van Hans Kronberger

De gemeente Jochberg is zo ongeveer het kleine broertje van het grote ski-mekka Kitzbühel dat slechts enkele kilometers verwijderd jaarlijks duizenden skiërs, vakantiegangers en zogenaamde vips uit elk deel van de wereld trekt. In de hotels en gastronomische gelegenheden is men bereid net even dat stapje meer te zetten, wat voor de betalende gast en bezoeker juist het verschil uitmaakt met de grote broer. Het is elke keer weer een geweldige ervaring om hier te komen.
De grootste belevenis is echter een bezoek aan Hans, zoals we Johann Grander noemen. Gekleed in een geruit hemd en tuinbroek kijkt hij steeds vriendelijk lachend meestal wat rond bij het INNUTEC-gebouw, het familiebedrijf van de Granders. Als er een afspraak wordt gemaakt, vraagt men allang niet meer: „Ben je die dag thuis?” Hans is altijd thuis. Jochberg is de beschermende omhulling waardoor Grander en zijn wereld worden omgeven. Eén keer per jaar naar het acht kilometer verder gelegen Kitzbühel is voor hem al een ’wereldreis’.

De wortels

De Granders wonen al vele generaties in Jochberg. Vader Johann, een begenadigd technicus die zijn tijd ver vooruit was, reed op een van de eerste tractoren in het district Kitzbühel. Zelfs in de moeilijkste tijden van de economische depressie onderhield hij zijn gezin van zeven personen van het kleine loon dat hij met een16-urige werkdag verdiende. Moeder Katharina hielp bij de boeren met het oude wasgoed en de hooivork, waarvoor ze thuis extra maaltijden kregen.
Hoewel in 1930 geboren, dus in de tijd van de grootste economische crisis, bewaart Johann Grander goede herinneringen aan zijn kinderjaren. Het was een tijd van grote schaarste, maar er werd geen honger geleden. Door de oorlog kwam er een vervroegd einde aan zijn schooltijd. Toen hij 13 jaar was, werd hij door de NS-Kreisleitung vrijgesteld van school, kreeg toestemming om op een tractor te rijden en werd ingedeeld bij het werk op het land. Daarmee was voor hem ook de mogelijkheid weggevallen later een hogere schoolopleiding te volgen.
Zijn beroepsleven werd vervolgens gekenmerkt door grote variatie: hij was onder andere vrachtwagenchauffeur, pachtte een tankstation, en kwam korte tijd zelfs in de gemeentepolitiek terecht. Een bekend politicus als Bruno Kreisky deed voor een filosofisch gesprek bij de Granders graag en regelmatig Jochberg aan.

De onderneming

De firma die de vulmachines voor het Grander-flessenwater exploiteert is volledig familiebezit. ”De familieleden hebben elkaar altijd bijgestaan”, verklaart Grander niet zonder trots. Dat was lang niet altijd makkelijk sinds hij een jaar of twintig geleden met geregeld werk ophield, wat meer teruggetrokken ging leven om meer tijd te hebben om zijn eigen ideeën uit te werken.
Zijn zoon Hansi, de huidige bedrijfsleider en voorbestemd hem op te volgen, is samen met zijn broer Heribert in alle ’geheimen’ ingewijd. Daarnaast heeft hij het mijnwerkersdiploma behaald – een belangrijke voorwaarde om de demonstratiemijn ’Kupferplatte’ te mogen exploiteren: een bezienswaardige attractie in Jochberg, die van mei tot oktober is geopend. Vier van zijn kinderen (Hanni, Stephanie, Heidi en Heribert) zijn eveneens in dienst van het bedrijf. En bij elk bezoek heeft zich wel weer een nieuw kleinkind gemeld.

De mijn

Het was pure intuïtie om de mijn ’Kupferplatte’ in bezit te willen krijgen. Voor veel mensen was het onbegrijpelijk dat een bank de in die tijd werkloze Grander krediet verleende om de mijn te kopen. Hij stond echter bekend om zijn onverzettelijkheid en men wist dat hij dingen voor elkaar krijgt die anderen pas veel later begrijpen. Zijn optimisme kent geen grenzen en werkt vooral ook aanstekelijk.
Hans die graag een sigaret opsteekt, doet dat trouwens nooit in het bedrijfsgebouw. Hij had zich dat al voorgenomen voordat hij dit bedrijfsproject wist te realiseren.

De filosofie

De gehele wereld en alles wat daarop is geschapen, is voor Johann Grander slechts geleend goed dat we alleen maar mogen gebruiken. Ieder mens, ongeacht zijn aanzien en maatschappelijke positie, is voor hem slechts een ’leerling’ op aarde. Die ’leertijd’ ziet hij als een kans die de mens ook goed zou moeten gebruiken.
Lidmaatschap van verenigingen of organisaties wijst Johann Grander strikt af. ”Je mag je laten leiden door boven”, zegt hij graag, ”maar niet door het aardse, anders kom je op een dwaalspoor!” Het bewaren van zijn vrijheid van denken en geestelijke onafhankelijkheid is voor hem een groot goed. Hans Grander denkt modern en heeft een evenwichtig en verstandig oordeel. Hij is uitstekend geïnformeerd over het wereldgebeuren waarover hij ook graag zijn visie geeft.
Het wordt voor hem steeds moeilijker om de vele mensen die hem bezoeken te woord te staan; de toeloop zou de laatste jaren enorm zijn geweest als zijn omgeving hem daarvoor niet had afgeschermd. Steeds weer zochten wetenschappers uit elk deel van de wereld Johann Grander op. Op de vraag hoe hij daarmee omgaat, omdat hij de traditionele wetenschap maar al te graag ter discussie stelt en de ’geleerden’ verwijt door hun eenzijdige en fragmentarische benadering van verschijnselen aan de kern van de zaak voorbij te gaan, antwoordt hij: ”Dat is heel eenvoudig: je hebt ze in alle soorten, en ik heb snel door of iemand me begrijpt of niet. Dan zijn we binnen het uur heel persoonlijk of het blijft bij meneer professor!”

Alleen voor de zaak

Johann Grander is geen groot prater, hij is een wijs, humoristisch en bescheiden man. Daaraan hebben ook de grote eerbewijzen niets veranderd: allereerst de verlening van de Zilveren Erepenning van de Russische Academie voor Natuurwetenschappen in 2000 en een jaar later het Erekruis voor Wetenschap en Kunst dat hem door de Oostenrijkse bondspresident werd verleend. Het is verheugend dat Johann Grander die waardering, in tegenstelling tot andere visionairs, al tijdens zijn leven mocht ontvangen. Met de media gaat hij niet graag om, van die kant is er echter veel belangstelling voor hem. Het spreekt voor zich dat hij zich niet leent voor nietszeggende verhalen, maar uitsluitend beschikbaar is voor bijdragen die de ’zaak’ dienen, dus de verspreiding van het gedachtegoed over de waterverlevendiging, de milieubescherming en dat hij zich wil inzetten voor een meer humane wereld. Uit die overtuiging ontstond een film over het thema ’Water en gezondheid’ die in de herfst van 2002 door de Beierse televisie werd uitgezonden en over Johann Granders denkbeelden ging en over de successen die hij heeft bereikt.
De bekende Oostenrijkse regisseur van documentaires Manfred Christ maakte op zijn beurt een tv-documentaire voor de zender 3-SAT met de titel ’Top secret - Wasser’. Hij reisde daarvoor naar Japan, Amerika, Rusland en Engeland om onbekende en wetenschappelijk niet nader te analyseren verschijnselen op het spoor te komen, maar ook om de standpunten van de meer traditionele wetenschap op te tekenen. In dit document speelt Johann Grander een belangrijke rol.

Het gezin

Johann Grander heeft al een leven achter zich: van kleine jongen die van school wordt gehaald om op het land de tractor te besturen, de jongeman die in verschillende beroepen terecht komt en een gezin met acht kinderen sticht, tot en met de mens die niet alleen grenzen verkent, maar die ook overschrijdt en met wantrouwen wordt bekeken, maar uiteindelijk toch wordt erkend. Susanne Dobesch heeft zijn leven in een treffende biografie opgetekend, waarvoor ze veel en nauwgezet onderzoek heeft verricht.
Van de bezoeken aan Jochberg zouden nog veel en interessante dingen zijn te vertellen, want Johann Grander heeft een eigenzinnig en onconventioneel leven geleid en zich vrijwel nooit laten leiden door de mening van anderen.
Rond 12 uur ’s middags trekt hij zich terug, want de heerlijke middagmaaltijd die zijn vrouw Inge heeft klaargemaakt zal hij zich niet laten ontgaan.